Είναι το “High Fidelity” του Nick Hornby ή το -πρόσφατο- “Deep Cuts” της Holly Brickley βιβλία για τη μουσική ή με αφορμή τη μουσική; Είναι το “Romeo and Juliet” των Dire Straits ή το “White Rabbit” των Jefferson Airplane τραγούδια για κάποιο βιβλίο ή με αφορμή κάποιο βιβλίο; Οι παραγωγοί του Music Society επέλεξαν ένα αγαπημένο τους τραγούδι με αναφορά σε κάποιο συγκεκριμένο βιβλίο ή -ανάποδα- ένα τραγούδι που αγαπήσαν μέσα από τις γραμμές ενός βιβλίου.
Το The MS Archives: Our Band Could Be Your Life* είναι μια ιδέα από ToSofoPaidi (blanketed by static)
* Ο τίτλος του The MS Archives προέρχεται από τη συλλογή “Our Band Could Be Your Life: A Tribute to D Boon and the Minutemen” (Little Brother Records, 1996), καθώς και το βιβλίο του Michael Azerrad “Our Band Could Be Your Life: Scenes from the American Indie Underground, 1981–1991” (Little Brown, 2001).
Βερονίκη – Cinematic Talks
Ben Branch & The Operation Breadbasket Orchestra & Choir – Precious Lord, Take my hand
Ο Θανάσης Μήνας δεν χρειάζεται συστάσεις βεβαίως. Στο νέο του βιβλίο (Black Power – Ιστορία των Αφροαμερικάνικων κινημάτων 1860 – 2020) που κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο του 2025, αναφέρεται στο σύνολο των κινημάτων για τα πολιτικά δικαιώματα στην Αμερική και στις εξέχουσες προσωπικότητες αυτών. Έτσι, περιγράφοντας τη στιγμή της δολοφονίας του M. L. King, τον “βλέπουμε” να λέει στον Ben Branch: “Ben, σιγουρέψου ότι θα παίξεις το Take my hand precious Lord, στην αποψινή συγκέντρωση. Παίξε το όσο πιο όμορφα μπορείς”. Αυτές ήταν οι τελευταίες κουβέντες του Martin Luther King κι ο κόσμος πάντα θα θυμάται το τραγόυδι αυτό…
Νίκος Κασαπάκης – Perfect Disaster
Nina Simone – My baby just cares for me
Η Nina Simone ίσως αγαπήθηκε από πολλούς δύο φορές! Η μία φορά ακούγοντας το τραγούδι της My Baby Just Cares for Me εκεί κάπου στα τέλη της δεκαετίας του 80΄, που έπαιζε ξανά και ξανά στο ραδιόφωνο λόγω της διαφήμισης της Chanel Νo5, που το επανάφερε στο προσκήνιο. Ακόμα και οι πιο σκληροί τύποι κρυφάκουγαν νομίζω τη μελωδία και κάτι όμορφο σκέφτονταν. Η άλλη ήταν πριν ή μετά την επιτυχία του My Baby Just Cares for Me. Όσοι δηλαδή είχαν ασχοληθεί με τη δισκογραφία της και την σαν μυθιστόρημα ζωή της πριν την επιτυχία της διαφήμισης (οι παλαιότεροι) ή αφού την έμαθαν από την επιτυχία αυτή (οι νεότεροι).
Η αυτοβιογραφία της Nina Simone, κυκλοφορεί με τον τίτλο «Μαύρη Ψυχή» (πρωτότυπος τίτλος: I Put a Spell on You), από τις εκδόσεις Σέλας. Σε αυτό το βιβλίο, η Simone διηγείται την παθιασμένη ζωή της, τη μουσική της πορεία και την ενεργό συμμετοχή της στο κίνημα των Πολιτικών Δικαιωμάτων. Αξίζει την προσοχή μας αυτό το βιβλίο, όσο και η δισκογραφία της. Μέσα σε όλα αυτά που μας αναφέρει εκεί, δε λείπει και το τραγούδι My Baby Just Cares for Me. Η Simone δεν είχε ιδιαίτερα θερμή σχέση από ότι φαίνεται με το τραγούδι αυτό, παρότι έγινε το πιο εμπορικό και αναγνωρίσιμο κομμάτι της. Δεν το θεωρούσε αντιπροσωπευτικό της καλλιτεχνικής και πολιτικής της ταυτότητας. Το ηχογράφησε το 1957 για το άλμπουμ της Little Girl Blue για την εταιρεία Bethlehem Records, σε μια περίοδο που ήταν άγνωστη, χωρίς διαπραγματευτική δύναμη και χρειαζόταν άμεσα χρήματα οπότε πούλησε τότε τα δικαιώματα για ένα μικρό ποσό. Όμως για αυτό το τραγούδι της διαφήμισης, ίσως αγαπήθηκε από πολλούς δύο φορές!!
Duke Zappa – Famous Last Words
Jackie Leven – Another Man’s Rain
Η σχέση του Jackie Leven με τον Ian Rankin ξεκίνησε σα μια σχέση αμοιβαίου θαυμασμού και εκτίμησης, που εξελίχτηκε σε συνεργασία και βαθειά φιλία. Ο Rankin ήταν φαν της μουσικής του Leven, και ο Leven ήταν λάτρης των βιβλίων με πρωταγωνιστή τον επιθεωρητή Rebus. Το 2011 ο Leven πέθανε, και το 2012 εμφανίζεται στα ράφια των βιβλιοπωλείων το Standing on Another Man’s Grave, με ήρωα τον Rebus. Ο τίτλος βασίζεται στo Another Man’s Rain του Leven, το οποίο είχε παρακούσει ο Rankin, με τον ίδιο τρόπο που παρακούει το ρεφρέν του τραγουδιού ο Rebus όταν το ακούει. Το ίδιο το βιβλίο είναι γεμάτο από αναφορές σε στίχους και τραγούδια του Leven, ενώ ο Rebus θα συνεχίσει να τον μνημονεύει, όπως και τους υπόλοιπους αγαπημένους του μουσικούς, και στα επόμενα βιβλία.
Κούλα Μουσικούλα – στην εποχή του χαϊκού
Sheryl Crow – All I Wanna Do
Η Sheryl Crow είχε γράψει το τραγούδι της με τελείως διαφορετικούς στίχους, που όμως, κάπως δεν της άρεσαν… Σε μια βόλτα του στη γειτονιά του studio ηχογράφησης, ο παραγωγός της βρέθηκε σε ένα βιβλιοπωλείο μεταχειρισμένων και ανακάλυψε το βιβλίο ποιημάτων “The Country of Here Below” (1987), του Wyn Cooper. Το ποίημα με τίτλο “Fun“, που αναφέρεται σε μια συνομιλία δυο θαμώνων σε μπαρ μια Τρίτη, “ταίριαξε” πολύ καλύτερα στη μουσική της Sheryl!
Η φράση “This ain’t no disco” που ακούγεται στην αρχή, όμως, δεν ανήκει στο ποίημα, καθώς είναι αναφορά στο δυστοπικό “Life During Wartime” των Talking Heads, που ξεκινάει με τα:
“Heard of a van that is loaded with weapons
Packed up and ready to go
Heard of some grave sites out by the highway
A place where nobody knows”
Δηλαδή, αυτό το πασίγνωστο και “διασκεδαστικό” τραγούδι της Crow που όλοι χορεύουμε τόσα χρόνια, έχει πάρει στίχους από “τη χώρα εδώ από κάτω” και του fun μεν, ξεκινά με αναφορά σε τραγούδι δυστοπίας, δε… Οπότε, καταντά ενοχλητικά επίκαιρο, καθώς 28 χρόνια μετά και πολέμους έχουμε, και βανάκια με παραστρατιωτικούς κυκλοφορούμε, και fun eurovision για εγκληματίες πολέμου κάνουμε και μαζικούς τάφους στη Γάζα ανακαλύπτουμε… Πόσο πιο “World Dystopia 2026”;
Ματούλα Πίκουλα – Hanging In The Wire
Modest Mouse – Bukowski
Οι Modest Mouse χρησιμοποιούν την περσόνα του Bukowski ως σημείο αναφοράς. Το τραγούδι αυτό σίγουρα δεν αποτελεί φόρο τιμής, ωστόσο o Isaac Brock εκφράζει την πραγματιστική – συχνά κυνική – άποψη του Bukowski για τον κόσμο, αμφισβητώντας τη θεϊκή παρέμβαση και βρίσκοντας νόημα στο ακατάστατο πνεύμα του ποιητή και συγγραφέα.
Νίκος Ταλεμόπουλος – Άγρυπνοι στην Αθήνα
PJ Harvey – You Said Something
Το τελευταίο βιβλίο που διάβασα ήταν το Deep Cuts της Holly Brickley, ένα βιβλίο με πάρα πολλές αναφορές σε τραγούδια εξ ού και ο χαρακτηρισμός “το νέο High Fidelity”. Σε μια φάση στο βιβλίο, μια μπάντα παίζει στο γλέντι ενός γάμου στο Μπρούκλιν και το ζευγάρι έχει ζητήσει να παίξουν το You Said Something της θεάς PJ Harvey. Η πρωταγωνίστρια ενθουσιάζεται καθώς το τραγούδι μιλάει για ένα ζευγάρι που είναι σε μια ταράτσα στο Μπρούκλιν ατενίζουν το Μανχάταν και ο φίλος της PJ “της είπε κάτι” που μάλλον δε θα μάθουμε ποτέ (με τον ίδιο τρόπο που δε θα μάθουμε τι ΔΕ θα έκανε για την αγάπη ο Meat Loaf).
Εύη – Pop the posers
The Divine Comedy – Lucy
Πώς συνδέεται ένας ρομαντικός Άγγλος ποιητής του 18ου αιώνα μ’ έναν Ιρλανδό ποπ μουσικό του 20ου; Το 1993 οι Divine Comedy κυκλοφορούν το 2ο άλμπουμ τους με τίτλο Liberation και αντλούν την έμπνευσή τους από διαφορετικά λογοτεχνικά έργα: τη νουβέλα του Scott Fitzerald “Bernice Bobs Her Hair“, τις Τρεις Αδελφές του Τσέχωφ , το ποίημα “Death of a Naturalist” του επίσης Ιρλανδού Seamus Heaney. Στο πρώτο σινγκλ του δίσκου, ο Neil Hannon επιλέγει και ενώνει σπαράγματα από τρία διαφορετικά ποιήματα του William Wordsworth από τη σειρά The Lucy poems, επενδύοντας μουσικά κάποιες από τις πιο αξιομνημόνευτες παρηχήσεις της αγγλικής λογοτεχνίας του ρομαντισμού.
Σπύρος Καλετσάνος – Noir
John Cale – Child’s Christmas In Wales
Τα 2 πιο αγαπημένα μου συγκροτήματα (Doors και Fall) βαφτίστηκαν από βιβλία, ένας εκ των πιο αγαπημένων μου δίσκων (Highway 61 Revisited) ολοκληρωνόταν μ’ ένα τραγούδι-βιβλίο το εμβληματικό Desolation Raw. Αν έπρεπε να διαλέξω όμως ένα και μόνο άσμα, αυτό θα ήταν του Ουαλού John Cale που ενθυμείται τον συμπατριώτη του Dylan Thomas, έναν ποιητή που ήταν ερωτευμένος με τις λέξεις (εξ ου και τον ερωτεύτηκα και γω!). «Μ’ ενδιέφεραν από νωρίς τα σχήματα του ήχου που έφταναν στ’ αυτιά μου. Μ’ ενδιέφεραν τα χρώματα που οι λέξεις έριχναν στα μάτια μου» έγραψε κάποτε και έτσι αυτή η μαγική λεκτική θάλασσα του Παιδικά Χριστούγεννα στην Ουαλία, 2 δεκαετίες αργότερα θα μετατραπεί σε μια ηχητική ελεγεία, η οποία άνοιγε το άλμπουμ Paris 1919 από εκείνον τον Φλεβάρη του ’73. Ο Cale έγραψε πολλάκις τραγούδια σχετικά με συγγραφείς και βιβλία, αλλά εδώ στο Child’s Christmas In Wales πραγματικά ξεπέρασε τον πολλαπλό εαυτό του. Ένα από τα τραγούδια για τα οποία ασυζητητί θα έπεφτα στην φωτιά, όπως ο ντετέκτιβ Πέπε Καρβάλιο (ήρωας του Μονταλμπάν) έκαιγε τα βιβλία αφότου τα διάβαζε.
ΠιΖήτα – HUMBA!onair
John Lennon – Beautiful Boy (Darling Boy)
O Adrian McKinty μεγάλωσε στη Βόρεια Ιρλανδία και μετακόμισε στην Αυστραλία. Έφτιαξε τον λογοτεχνικό χαρακτήρα του Detective Sean Duffy, έναν καθολικό ντετέκτιβ σε προτεσταντική περιοχή. Κοινώς, άστα να πάνε. Για να την παλέψει, ακούει πολλή μουσική, από ποικίλα είδη. Από κλασσική μουσική μέχρι Ιαπωνέζους μινιμαλιστές. Κάπου στο πρώτο κεφάλαιο, στο “Κρύο Χώμα” (εκδόσεις ΟΞΥ, μτφρ, Θ.Καραγιαννόπουλος) αναφέρει: «Νύχτα στο Όλστερ, σωτήριο έτος 1981: βροχή στο αέτωμα, ελικόπτερα πάνω από τη λίμνη, μια εξέγερση που καταλαγιάζει. Το πρόβλημα με το Double Fantasy είναι πως στην τελική μείξη τα τραγούδια του Τζον Λένον και τα τραγούδια της Γιόκο Όνο παίζουν εναλλάξ. Δεν γλυτώνεις από τη Γιόκο για παραπάνω από τέσσερα λεπτά κάθε φορά…». Πιστέψτε με, δεν είναι σεξιστής ο Ντάφυ. Δε νομίζω πως την αδικεί τη Γιόκο, πολύ στομφώδης. Υπάρχουν σίγουρα, τρία πολύ όμορφα τραγούδια από τον Λένον. Ε, αυτό δεν το ‘χα ακούσει ποτέ.
Μάκης Διόγος – Μπάλα που κυλάει χόρτο δεν μαζεύει
Rolling Stones – Sympathy For The Devil
Το 1968 ο Mick Jagger εμπνεύστηκε τους στίχους από το μυθιστόρημα “Ο Μαιτρ και η Μαργαρίτα” (The Master and Margarita) του Mikhail Bulgakov. Ο Σατανάς, που με την απίθανη συνοδεία του, ξεκινώντας από τα βάθη της μεσαιωνικής μαγείας φτάνει στην Μόσχα για να μπλέξει και να ξεμπλέξει τραγέλαφους και τραγωδίες, που ένας διάολος μόνο πια το μπορεί, είναι το συναρπαστικό εύρημα που κορυφώνει την ένταση αυτού του μυθιστορήματος.
Κορίνα – Pop the posers
The Cure – Killing an arab
Το Killing an Arab είναι το πρώτο single των Cure, το οποίο κυκλοφόρησε το 1978. Οι αντιδράσεις των κριτικών της εποχής σφοδρές! Και όχι άδικα, αν δε γνωρίζει κανείς ότι το συγκεκριμένο τραγούδι είναι βασισμένο στο μυθιστόρημα του Camus «Ο Ξένος». Ο τίτλος σαφώς παραπέμπει – αν όχι παρακινεί – σε βία κατά των Αράβων. Μάταια ο Robert Smith προσπάθησε μέσα στα χρόνια που ακολούθησαν να εξηγήσει την προέλευση του τίτλου, αφού και στον Πόλεμο του Κόλπου το 1990-1991, αλλά και μετά την επίθεση στους δίδυμους πύργους το 2001, ο τίτλος του τραγουδιού σχολιάστηκε ξανά και ξανά ως ισλαμοφοβικός, το λιγότερο! Κάποτε τελικά ο Smith παραδέχτηκε ότι θα έπρεπε να έχει διαλέξει άλλο τίτλο, ενώ στις live εμφανίσεις του συγκροτήματος έχει αλλάξει τον επίμαχο στίχο σε “Kissing an Arab” και “Killing another”. Εγώ, αντίθετα με τη γνώμη των όποιων κριτικών, αγαπώ το κομμάτι αυτό των Cure λίγο παραπάνω από άλλα, επειδή στο δικό μου μυαλό έχει υπάρξει ανέκαθεν συνδεδεμένο με τον “Ξένο“, που επίσης θεωρώ ένα υπέροχα κυνικό βιβλίο!
Sotrek – HUMBA!onair
Metallica – For Whom the Bell Tolls
Ένα από τα πιο γνωστά κλασσικά πολεμικά μυθιστορήματα είναι αυτό του Χέμινουγεϊ, με τίτλο “Για ποιον χτυπά η καμπάνα“, το οποίο γράφτηκε το 1940. Αναφέρεται στον Ισπανικό Εμφύλιο και ο συγγραφέας περιγράφει τέσσερις μέρες από τη ζωή του ήρωα και πρωταγωνιστή Ρόμπερτ Τζόρνταν, ενός Αμερικανού που έχει σταλεί με την ιδιότητα του δυναμιτιστή για να ανατινάξει μια στρατηγικής σημασίας γέφυρα. Οι Metallica στην δισκάρα τους Ride the Lightning, συμπεριέλαβαν το κομμάτι For Whom the Bell Tolls, ένα από τα ωραιότερα τραγούδια τους, κατά τη γνώμη μου, με τίτλο από το ομώνυμο μυθιστόρημα του Χέμινγουεϊ.
geosonic – Night Stroll
Hüsker Dü – Standing by the sea
Το πρώτο βιβλίο του Μπάμπη Αργυρίου ” Έχω όλους τους δίσκους τους” με έκανε όχι μόνο να αγαπήσω ένα τραγούδι των Hüsker Dü αλλά και να επαναπροσδιορίσω τη σχέση μου μαζί τους. Μένοντας μόνιμα σε νησί για χρόνια, έπιανα τον εαυτό μου (ειδικά τους μη τουριστικούς μήνες) να στέκεται μπροστά στη θάλασσα και στο μυαλό να έρχεται η αφήγηση του συγγραφέα. Ο Μπάμπης έφυγε νωρίς, αλλά ευτυχώς όλα αυτά που άφησε πίσω πιάσαν τόπο.
Ανδρέας Ζαβιτσάνος – Underground Railroad
Pink Floyd – Chapter 24
Το κεφάλαιο 24 του I Ching, του Βιβλίου των Αλλαγών, είναι αφιερωμένο στην Αλλαγή. Το Εξάγραμμό του είναι σαφές: “Όλα τα πράγματα δεν εξαντλούνται. Στη φύση το ξεγύμνωμα (ο χειμώνας) τελειώνει. Εκ των ένδον φτάνει το σημείο καμπής. Και έτσι ακολουθεί η Αλλαγή. Η Αλλαγή δημιουργεί τύχη. Μια συνεχής κίνηση χωρίς δισταγμό. Κάποιος σύντροφος φεύγει. Δεν είναι λάθος. Στροφή και επαναφορά στο δικό σου μονοπάτι. Η έβδομη μέρα φτάνει. Αλλάζεις. Η κτίση τρέφει. Ιδού ο προορισμός. Ο κεραυνός ζει στο κέντρο της γης. Η Αλλαγή. Στο χειμερινό ηλιοστάσιο οι αρχαίοι βασιλείς έκλειναν τα σύνορα. Πλανόδιοι έμποροι δεν ταξίδευαν. Ο πρίγκιπας δεν περιόδευε στις επαρχίες”. Αυτό το πιο σκοτεινό κεφάλαιο του βιβλίου μεταφέρει σχεδόν αυτούσιο ο Σιντ Μπάρετ στο ομώνυμο τραγούδι από τον πρώτο δίσκο του συγκροτήματός του. Και ίσως περιγράφει αδρά τη στάση του απέναντι στη ζωή και την τέχνη. Φυσικά ύστερα ήρθε ο κρετίνος, o Γουότερς, και κατάλαβε ότι η κουλτούρα, η πολιτική και το θέαμα φέρνουν φράγκα, οπότε γιατί να αλλάξουμε;
γκριζΟψαρο – Cinematic Talks
Alfredo Zitarrosa – El violin de Becho
Υπάρχει μια λετπή γραμμή, σχεδόν αόρατη, που συνδέει τον “Ιππότη με την σκουριασμένη πανοπλία” του Robert Fisher, με το “El violin de Becho” του Alfredo Zitarrosa. Ο ιππότης του Fisher, φυλακίστηκε στην πανοπλία του από φόβο μην πληγωθεί, χάνοντας τελικά την επαφή με την ίδια του την ύπαρξη. Στην άλλη πλευρά, ο Becho παλεύει με ένα βιολί που δεν “αγαπάει” και τον “πονάει”, ένα όργανο που αντηχεί μια αλήθεια που προσπαθεί να διαχειριστεί. Όπως η πανοπλία του ιππότη λιώνει με τα δάκρυα της αυτογνωσίας, έτσι και το τραγούδι του Zitarrosa λειτουργεί ως η αφορμή να δούμε τα πράγματα διαφορετικά. Μας θυμίζει πως η ζωή και η μουσική βρίσκουν τον ρυθμό τους, μόνο όταν πετάμε από πάνω μας τις περιττές άμυνες.
ToSofoPaidi (blanketed by static)
The Roots – Table of Contents (Pt. 1 & 2)
Βρισκόμαστε γύρω στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του ’90. Οι Roots έχουν ήδη κυκλοφορήσει 3 άλμπουμ που έχουν λάβει διθυραμβικές κριτικές, όμως η εμπορική επιτυχία δε λέει να έρθει στον επιθυμητό βαθμό. Δε θεωρούνται mainstream -όσο mainstream μπορεί να θεωρηθεί ένα hip-hop γκρουπ-, ενώ μέχρι και ο ?uestlove δείχνει να έχει βάλει το 4ο άλμπουμ ως …τρίτη προτεραιότητα -όπως ανέφερε ο ίδιος χρόνια αργότερα- και περί άλλων τυρβάζει. Όμως, λίγο η ανάγκη, λίγο η μοίρα, λίγο η ρημάδα η τύχη, φέρνουν τους Roots στο στούντιο και μέσα σε μια διετία ηχογραφούν το Things Fall Apart, το πιο ολοκληρωμένο και ένα από τα σημαντικότερα άλμπουμ της καριέρας τους. Με τίτλο παρμένο από το ομώνυμο βιβλίο του Νιγηριανού συγγραφέα Chinua Achebe και την εισαγωγή του απαλλοτριωμένη από την ταινία Mo’ Better Blues του Spike Lee, όπου οι δύο χαρακτήρες (Bleek Gilliam και Shadow Henderson) διαφωνούν για την κατάσταση της jazz μουσικής σκηνής, σε μια προσπάθεια ευθείας αντιστοίχισης με την κατάσταση της hip-hop μουσικής σκηνής στο τέλος της ίδιας δεκαετίας, το Things Fall Apart δε θα μπορούσε παρά να είναι η πιο αντιπροσωπευτική δικαίωση της άποψης πως η τέχνη είναι μία. Αντίστοιχα η -δύσκολη- επιλογή -ενός μόνο- τραγουδιού από το άλμπουμ δε θα μπορούσε να είναι άλλη από τα “περιεχόμενα” ενός βιβλίου… ή έστω του Things Fall Apart.