γράφει ο Σπύρος Καλετσάνος (Noir)
Μια ακόμα βιβλιοφιλική χρονιά έφτασε στο τέλος της. Οι εκδόσεις πολλές, τα βιβλία εκδίδονται πια ίσως -τι ίσως, σίγουρα- με καταιγιστικό ρυθμό, χωρίς να μπορείς να τα “χωνέψεις”, να τα επεξεργαστείς. Θα μου πεις επιλογές είναι αυτές, αλλά όταν σε παίρνει ο κατήφορος είναι πια αργά. Έτσι λέει ψιθυριστά και ο γραφών, σύνεση, μέτρο, αλλά κατά το καλοκαίρι έχει πια ξεπεράσει τις αναστολές και πέφτει στη χύτρα με τις λέξεις ως άλλος Οβελίξ. Η περσινή σοδειά περιλαμβάνει 205 προτεινόμενα βιβλία που προσωπικά μου κίνησαν το ενδιαφέρον, ελάχιστα εκ των οποίων προκάλεσαν “κρότο”, σε αντίθεση με κενά περιεχομένου σαν την πολυσυζητημένη Ιθάκη του Τσίπρα (κλαυσίγελος), ή την φαντασιόπληκτη οπτική του Στάθη Καλύβα περί καλλιτεχνικού οργασμού την περίοδο 70-73 επί χούντας [Big Bang 1970-1973]. Ενυπάρχουν ωστόσο και άλλα που ας πούμε ότι ενέχουν ερωτηματικά. Να ξεκαθαρίσω πρώτιστα πως ότι διαβάζεται εδώ αποτελεί προσωπική και μόνο δική μου άποψη, προς αποφυγή παρεξηγήσεων και παρερμηνειών. Το να βγάζεις λοιπόν σήμερα βιβλίο (δοκίμιο) περί αντισημιτισμού (εκδ. Αλεξάνδρεια), έστω και αν είσαι πολύ άξιος ιστορικός (Μάρκ Μαζάουερ), είναι μια δύσκολη και σύνθετη δουλειά η οποία επιβάλλεται -όσο και αν η ιστορία και δη οι ιστορικοί πρέπει να είναι “ουδέτεροι”- να έχει ένα σαφές πολιτικοκοινωνικό πρόσημο και μια ξεκάθαρη αποτύπωση της γενοκτονίας που τελείται στην Παλαιστίνη. Επειδή δεν είμαι σίγουρος πως αυτό είναι ξεκάθαρο και απόλυτα επεξηγημένο, διατυπώνω τις αμφιβολίες μου περί μιας “δυτικότροπης” φιλελεύθερης θέασης. Και στο κάτω κάτω ας μας ενημερώσετε περί της λέξεως γενοκτονία αλλά και της ασύλληπτης ανοχής στα “δυτικά δημοκρατικά όπλα” εν αντιθέσει με τα “βάρβαρα ανατολικά”.
Και αν για το πόνημα του Μαζάουερ υπάρχει μια “θολή” εικόνα, στο βιβλίο Το Woke κίνημα δεν υπάρχει (εκδ. Πόλις) του Γάλλου Alain Policar για μένα τα πράγματα είναι ξεκάθαρα. Μια μονόπαντη και διαστρεβλωμένη οπτική της αριστερής ηθικής, που φρονεί πως είναι προοδευτική αλλά αντιμετωπίζει τα πράγματα λες και ζει 100 χρόνια πίσω, με ξεπερασμένα δίπολα, διαπιστώσεις και μυθεύματα. Φυσικά και υπάρχει το woke κίνημα και προφανώς και επιδέχεται και ανάγνωσης και κριτικής, με ανοιχτούς ορίζοντες σ’ ένα ρευστό περιβάλλον, μιας και όλα είναι υπό διαμόρφωση. Δεν χρειάζονται ούτε θριαμβολογίες ούτε αποκαθηλώσεις, μόνο σεβασμός στα σώματα, τις σεξουαλικές πεποιθήσεις και βεβαίως το αγωνιστικό πνεύμα που τις διέπει μέσα στις κοινωνίες. Αν και υπάρχει και φετινό-περσινό πόνημα της “άλλης πλευράς”, που έγραψε η Susan Neiman [Η Αριστερά Δεν Είναι Woke], για το οποίο όμως δεν έχω εικόνα, θα προτείνω ένα άλλο -προπέρσινο- βιβλίο, της Γαλλίδας κοινωνιολόγου Nathalie Heinich: Γουοκισμός, ο νέος ολοκληρωτισμός;. Ξεπεράστε το πολιτικό ποιόν του εκδότη -εναλλακτικές εκδόσεις- αλλά και τον -οπωσδήποτε- προκλητικό τίτλο και δώστε βάση στην ουσία, που προκύπτει από μια πιο “ανοιχτή” ματιά και θέσεις στέρεες και δομημένες, τουλάχιστον αυτή την αίσθηση αποκόμισα.
Μαζί με την “κόντρα” περί woke-cancel culture, που ακολουθείται από εκείνες περί covid, περιβάλλοντος και πράσινης ανάπτυξης και πολέμων (με τελευταίο επεισόδιο την Ιρανική περίπτωση και τη διαφωνία για το ποιος ξεκίνησε την εξέγερση), το νέο πεδίο αντιπαράθεσης είναι η τεχνολογία και μεταξύ άλλων αυτό που ονομάζεται AI. Περί τεχνητής νοημοσύνης ο λόγος, πάνω στην οποία άλλοι στέκουν εχθρευόμενοι, άλλοι με κριτική ματιά, άλλοι αποδεχόμενοι με “ναι μεν, αλλά” και άλλοι αποθεώνοντας το νέο “μεσσία”. Θα σταθώ στον ακαδημαϊκό και “αριστερό” Θεοφάνη Τάση, μια γνωστή φιγούρα, που ασχολείται (και) με τον Ψηφιακό Ανθρωπισμό (εκδ. Αρμός, το 2025 εκδόθηκε το δεύτερο βιβλίο), τη γενετική αναβάθμιση -παλαιότερα- και άλλα παρόμοια ζητήματα. Η προσωπική μου θέση είναι πως υπογείως -έστω και αν ο ίδιος φιλοσοφεί κριτικάροντας- “σπρώχνει” αυτή τη νέα μορφή προς την αποδοχή και αναγνώριση της. Για μένα είναι με απλά λόγια αυτό που έλεγε κάποτε ο Dylan …«only a pawn in their game».
Φυσικά στον χώρο του βιβλίου παγκοσμίως -πέραν της προσπάθειας επικράτησης των e-book- υπάρχουν και άλλα “προβλήματα”, τουλάχιστον όπως τα εκλαμβάνω εγώ. Booktok, τραμπισμός, εκδότες άσχετοι με το αντικείμενο, αλλά για να μην γκρινιάζουμε μόνο το σχετικό άρθρο του Αναγνώστη σημειώνει και λίγα θετικά: Πάνω από 300 συγγραφείς και άνθρωποι του πνεύματος κάλεσαν σε μποϊκοτάζ του κύριου άρθρου γνώμης της εφημερίδας New York Times κατηγορώντας το για «αντί-Παλαιστινιακή» στάση. Επίσης, η Ιρλανδή συγγραφέας Naoise Dolan επιβιβάστηκε στον στόλο Sumud Flotilla με προορισμό τη Γάζα. Παράλληλα, δράση υπέρ της Παλαιστίνης είχε και η συμπατριώτισσά της, Sally Rooney, η οποία δήλωσε την υποστήριξή της στην οργάνωση Palestine Action παρότι η τελευταία έχει χαρακτηριστεί ως “τρομοκρατική” στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η Ιρλανδία (βλέπε και τους Kneecap) μας βγάζει ασπροπρόσωπους κόντρα στη λαίλαπα του ισαποστακισμού.
Όπως κάθε χρόνο δεκάδες ήταν οι συγγραφείς που μας “άφησαν” μέσα στο 2025: Τομ Ρόμπινς, Ιβάν Κλίμα, Ντέιβιντ Λότζ, Φρέντερικ Φόρσθαιθ, Τζοάνα Τρόλοπ, Μάριο Βάργκας Λιόσα, Έντμουντ Γουάιτ, Φράνκο Πιπέρνο, Μάικλ Μαρτς, Ρόι Γιάκομπσεν, Νταγκ Σόλσταντ, Πέδρο Θαραλούκι, Ιμπραήμ Σονάλα, Γκυ Σωνιέ, Στέφανο Μπένι, Τζέην Γκούνταλ, ο κομίστας Εντίκα κ.α.. Στα καθ’ υμάς: Ανθή Μαρωνίτη, Αλέξης Πολίτης, Βάσος Γεώργας, Γιάννης Κορίδης, Δημήτρης Ραυτόπουλος, Δημοσθένης Αγραφιώτης, Κλείτος Ιωαννίδης, Λεωνίδας Κακάρογλου, Λένα Παππά, Μάρκος Κρητικός, Τάσος Γουδέλης. Θα σταθώ μόνο λίγο -αν και υπάρχει ένα μεγάλο αφιέρωμα του ηλεκτρονικού περιοδικού Χάρτης που αξίζει να τσεκάρετε- στον Πάνο Θεοδωρίδη, σημαίνουσα μορφή πλείστων αντικειμένων (αρχιτεκτονική, ραδιόφωνο, Θεσσαλονίκη πολιτιστική πρωτεύουσα 1997, αλλά και κείμενα στον τύπο, μεταφράσεις, ποίηση, τραγούδι, θέατρο, ακόμα και κινηματογράφος στο Δοξόμπους του Φώτου Λαμπρινού), μεταξύ των οποίων και αρκετά βιβλία λογοτεχνικά, όπως το υπέροχο Ροκ των Μακεδόνων -παρμένο από την ομώνυμη εκπομπή που έκανε στον 9.58, με αναφορές σε πλείστα θέματα μεταξύ των οποίων και των Beatles- που διάβαζα το καλοκαίρι, η Δεξιά Ερωμένη επίσης ή ιστορικά όπως το Θεσσαλονίκη: η διήγηση ενός αιώνα.
TOP 10+2
Και μετά τον πρόλογο πάμε στο κυρίως πιάτο, ήτοι την βασική δεκάδα, συν 2 επανεκδόσεις, που απαρτίζεται κυρίως από αναγνώσματα μουσικού ενδιαφέροντος.
1. Lost Bodies (Εκδόσεις Στο Περιθώριο)
Ένα βιβλίο, το πρώτο, το μοναδικό για το αγαπημένο μου Ελληνικό συγκρότημα, δε μπορεί παρά να αποτελεί αυτολεξεί την πρώτη μου επιλογή. Οι Εκδόσεις στο Περιθώριο μας δίνουν ένα ακόμα μουσικό ανάγνωσμα για την τοπική σκηνή, που συνοδεύεται μάλιστα από “δωράκια” (σκίτσα, αυτοκόλλητα και κυρίως CD με 7 ακυκλοφόρητα τραγούδια των …χαμένων κορμιών). Ναι, θα ήθελα να είναι μεγαλύτερο από τις 120 σελίδες. Ναι, θα ήθελα τη συμμετοχή σε αυτό του Αντώνη Παπασπύρου (glimmer twin του Θάνου) και οπωσδήποτε περισσότερα γραπτά του Κόη, αλλά Lost Bodies είναι αυτοί. Εδώ υπάρχει πλούσιο φωτογραφικό υλικό, υπενθύμιση “ξεχασμένων” διαμαντιών από τη δισκογραφία τους και διαφορετικές θεάσεις του παρελθόντος τους και ειδικά του Θάνου πριν τη μπάντα και κερασάκι το υπέροχο ποίημα του Παλαιστίνιου Ρεφαάτ Αλαρίρ που ακούμε τελευταία στις συναυλίες τους «Αν πρέπει να πεθάνω». Άλλωστε η ποίηση ρέει τόσο φυσικά μέσα στο ηχοτόπιο τους -ειδικά το Μαλαισιακό τραγούδι του Ιβάν Γκολ- δενόμενη αρμονικά με λούπες, όργανα και την απαγγελία του Θάνου. Ένα “δώρο” που γίνεται διπλό με την έκδοση του νέου διπλού δίσκου τους Hot Stories.
2. Ντόμπρα Blues (Oblik) – Ηλίας Ζάικος
Ηλίας Ζάικος. Πέραν από πρώτος μπλουζίστας και δημιουργός της πρώτης Blues Gang, αλλά και της πιο σημαντικής Blues Wire ντόπιας μπάντας, είναι ένας άνθρωπος πολυπράγμων που ξέρει να γράφει, να εξιστορεί εικόνες από την πλούσια ζωή και μουσική πορεία του. Έτσι το Ντόμπρα Blues στις 380 σελίδες του μας προσφέρει μια αφήγηση γεμάτη εμπειρίες, με στρωτή γραφή, η οποία μπλέκεται με πολιτικά και κοινωνικά σχόλια, κινηματογραφικές σφήνες και κυρίως αναμνήσεις από τα παιδικά του χρόνια στην ορεινή Φλώρινα (Μπρέζνιτσα). Οπότε η Μακεδονική-Σλάβικη καταγωγή-γλώσσα-κουλτούρα-τοπία δένουν απόλυτα με οικογενειακές ιστορίες, ή και όψεις ενός άλλου τόπου-χρόνου. Η αλήθεια είναι πως οι αμφορείς ιστορίας οπωσδήποτε γνωρίζουν και τον τρόπο αφήγησης της και οι μπλουζίστες πάντα έχουν ένα πλεονέκτημα. Αναμένω σύντομα και άλλα δικά του αντίστοιχα βήματα. Εδώ μια -προ τριμήνου- εκπομπή σχετική με το βιβλίο.
3. Ροκ, ελληνικό ροκ, κοινωνία & πολιτική στη μακρά δεκαετία του ’60 (Όγδοο) – Φώντας Τρούσας
Ο Φώντας Τρούσας αποτελεί εδώ και δεκαετίες έναν πολύ άξιο κειμενογράφο και δισκορύχο, από το αλήστου μνήμης Jazz & Τζαζ ως σήμερα. Εδώ, στο τρίτο του βιβλίο, επεκτείνει τη συνεργασία του με τις εκδόσεις Όγδοο, αντλώντας μέσα από τα εκατοντάδες θέματα που έχει καταπιαστεί (και συνεχίζει). Το βιβλίο είναι πολυποίκιλο και παρότι προσωπικά είχα διαβάσει τα περισσότερα εκ των κειμένων του, πάραυτα μαζεμένα σ’ έναν τόμο σχεδόν 500 σελίδων αποκτούν ένα πιο σφιχτό, συνεκτικό και δεμένο σύνολο. Όχι μόνο μουσικού ενδιαφέροντος, αλλά και κοινωνικοπολιτικού, όπως και στραμμένο προς άλλες τέχνες.
4. Ο Ήλιος Ανατέλλει Πίσω Από Το Λούβρο (Εκδόσεις των Συναδέλφων) – Leo Malet
Αυτό και αν ήταν έκπληξη για τους αναγνώστες αστυνομικών μυθιστορημάτων, τουλάχιστον μεταξύ των πιο … γαλλόφιλων του είδους. Η τελευταία -και για πολλούς μοναδική- φορά που πέσαμε πάνω στον αλήστου μνήμης Λεο Μαλέ ήταν 22 χρόνια πριν: Ομίχλη στη γέφυρα Τολμπιάκ (είχε εκδοθεί και σε κόμικ από την Βαβέλ το 1986). Παρισινά 50s, ασπρόμαυρα, ο ντετέκτιβ Νέστωρ Μπιρμά (η Μπουρμά), πολιτική, μπιστρό και ήχοι από τζουκμποξ. Όταν τελείωσα την ανάγνωση ψάχτηκα βρίσκοντας πως στη δεκαετία του ‘80, ο Λιβάνης είχε εκδώσει 4 ακόμα μυθιστόρηματα του, εκ των οποίων με δυσκολία βρήκα ένα, τον Στιγματισμένο. Και τώρα, επιτέλους οι …αγώνες δικαιώνονται χάρις στις Εκδόσεις των Συναδέλφων, που όπως πληροφορούμαστε θα κυκλοφορήσουν όλα τα Παρισινά του μυστήρια. Δυνατό Noir, με αιχμή του δόρατος τον καλοφτιαγμένο ντετέκτιβ, ταιριάζει και με την πρόσφατη κλοπή στο Λούβρο, μιας και μια τέτοια πραγματεύεται.
5. Η Μεγάλη Εξέγερση του 1936-1939 στην Παλαιστίνη (ΠρολετΚουλτ) – Ghassan Kanafani
Ο Καναφάνι αποτελεί ίσως τον σπουδαιότερο Παλαιστίνιο συγγραφέα, τόσο εκτός των βιβλίων -για τη δράση του, την αυταπάρνηση του και φυσικά ως σύμβολο, εξού και η δολοφονία του από τη Μοσάντ το 1972-, όσο -κυρίως- και διαμέσω των λέξεων. Εδώ μια αποτύπωση της “ξεχασμένης” εξέγερσης πριν από τον Β’ Παγκόσμιο, απέναντι στον σιωνισμό και την Αγγλική κυριαρχία, όσο και μια εμβάθυνση στα ενδότερα της Παλαιστινιακής κοινωνίας και των τάξεων της. Η έκδοση συμπληρώνεται από φωτογραφικό υλικό και χρονικό, καθώς και μερικά ακόμα διηγήματα του συγγραφέα.
6. Γιατί Τα Χρόνια Τρέχουν Χύμα (Πατάκης) – Διονύσης Σαββόπουλος
Η αρχή της χρονιάς του 2025 μας έφερε την αυτοβιογραφία του και το τέλος αυτής τον θάνατο του. Ο Διονύσης Σαββόπουλος πάντα ήξερε να γράφει ιστορίες και κυρίως να τις αφηγείται και τούτο πράττει και εδώ. Πέραν από σπουδαίος και καινοτόμος μουσικός, η προσωπική του πορεία έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον, μέσα και από τις εποχές σε ευρύτερο πλαίσιο (δεκαετία 60, χούντα, μεταπολίτευση, Πασόκ). Εδώ, είναι κάπως πιο “μαλακός”, συνειδητοποιημένος με τον χρόνο που απομένει, αλλά πάνω απ’ όλα ρέει τις λέξεις σαν φυλλαράκι στο ποτάμι. Ο χρονοποιός Νιόνιος δίνει σχήμα -όπως τραγουδάει και στο άσμα- και μας ωθεί να ξανατρέξουμε στις δισκοθήκες και να κατεβάσουμε όλα εκείνα τα υπέροχα άλμπουμ (Φορτηγό, Περιβόλι, Μπάλλος, Βρώμικο Ψωμί, 10 Χρόνια Κομμάτια, Happy Day, Αχαρνής, Ρεζέρβα, Τραπεζάκια Έξω). Εδώ η εκπομπή προς τιμήν του.
7. 100 Χρόνια Ελληνική Τζαζ (Όγδοο) – Φώντας Τρούσας
Τρούσας …μέρος δεύτερον. Από την ανεξάντλητη φαρέτρα της κειμενογραφίας του, και πιο ειδικά από τα χρόνια του Jazz & Τζαζ -όπου είχε επιχειρήσει να αποτυπώσει την Ελληνική Jazz δισκογραφία- προκύπτει αυτός ο τόμος για την ντόπια παραγωγή, ηχογραφήσεις, μουσικούς, συναυλίες, ταινίες, περιοδικά, βιβλία και άλλα τινά. Πάρα πολύ πλούσια (λεπτο)δουλειά αφιερωμένη στον πρόσφατα θανόντα Γιώργο Χαρωνίτη, την ψυχή του περιοδικού Jazz & Tζαζ. Με πολλές “εκπλήξεις” θα έλεγα, άλλη μία μοναδική έκδοση.
8. Για Τα Περάσματα Που Δεν Βρέθηκαν Ποτέ (Στο Περιθώριο) – Κώστας Μανδηλάς
Το πιο σημαντικό Ελληνικό περιοδικό του Underground ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του ’80. Η Ανοιχτή Πόλη υπήρξε “προϊόν” της εποχής αλλά και των ιδιαιτεροτήτων αυτής, όπως και μια προσπάθεια των Βλάσση Ρασσιά και Κώστα Μανδηλά να προβάλουν έναν ή πολλούς διαφορετικούς κόσμους. Μετά από 33 τεύχη και 13 έτη (διακεκομμένα) έκδοσης του, θα τερματιστεί το 1993, όταν …«the times they are a changin’» όπως τραγουδούσε κάποτε ο Dylan. Οι εκδότες πήραν χωριστούς δρόμους, όμως όπως και να έχει η πορεία τους αποτελεί σημαντικό κομμάτι της ντόπιας αντικουλτούρας και ενός εναλλακτικού προσανατολισμού που ακόμα στα μέρη μας ήταν σχεδόν αόρατος. Σιγά σιγά και διαμέσω και του περιοδικού, ζητήματα που αποτελούσαν τη θεματολογία της Ανοιχτής Πόλης, άρχισαν να απασχολούν ένα μικρό (αντί)κοινωνικό κομμάτι. Οικολογία, πυρηνικά, γέννα στο σπίτι, σαμανισμός, αυτόχθονες λαοί, βουδισμός, χριστιανισμός και ειδωλολατρεία, παγανισμός, αρχαία φιλοσοφία, ναρκωτικά, 60s, αντί-ψυχιατρική, κόμικς, underground τύπος και τόσα ακόμα.
9. Μια Ροκεντρόλ Ιστορία (Μετρονόμος) – Θωμάς Αρβανίτης
Καθόμουν πάνω από τον πάγκο των εκδόσεων Μετρονόμος και το χάζευα για ώρα, σκεφτόμουν να το πάρω, να μην το πάρω, το πήρα τελικά και δεν έχασα. Μια πραγματική ροκεντρόλ ιστορία, καλογραμμένη, ταξιδιάρικη, γεμάτη ξύδια, τσιγάρα, live, μικρές ιστορίες μουσικής τρέλας, κομμένη σε μικρά κεφάλαια. Ο Θωμάς Αρβανίτης κάποτε στους Μαύρη Μαγιονέζα διαθέτει χιούμορ, πνεύμα, αλλά και μια αισθητική ταιριαστή με όσα περιγράφει, όπως και μια στακάτη γραφή σαν το χαρτί να ήταν πιατίνι των τυμπάνων (του). Ο Αρβανίτης έχει ασχοληθεί με τα βιβλία, όπως και με την διδασκαλία, αλλά και τη μουσική από το πόστο του ραδιοφωνικού παραγωγού και δισκοθέτη (DJ), οπότε διαθέτει μια πιο σφαιρική ματιά του πράγματος. Στα συν το πολύ ωραίο εξώφυλλο.
10. Black Power (Πόλις) – Θανάσης Μήνας
Τελευταίο της δεκάδας, το Black Power του Θανάση Μήνα, δεύτερη συγγραφική προσπάθεια του γνωστού φανζινά, μουσικοκριτικού, αρθογράφου και ραδιοφωνικού παραγωγού, μετά το βιβλίο για τον Thomas Pynchon (Για τον Pynchon, 2023 εκδ. Πόλις). Υπότιτλος ιστορία των αφροαμερικάνικων κινημάτων για μια μεγάλη, είναι η αλήθεια, περίοδος (1860-2020), που ίσως αφήνει και κάποια κενά μιας και καταπιάνεται και με ευρύτερα ζητήματα κουλτούρας (μουσική, βιβλία, κινηματογράφος, αθλητισμός). Στα καθ’ υμάς πάντως, όπου ουδείς -πέραν του παλαιού The Movement (εκδ. Κομμούνα) και του πιο πρόσφατου Η Ιστορία του Λαού των Ηνωμένων Πολιτειών του Howard Zinn (εκδ. Αιώρα)- έχει γράψει ή έστω μεταφράσει κάτι συνολικό για το Αμερικάνικο κίνημα, το Black Power έρχεται να μας προσφέρει μια εικόνα -έστω όχι ολοκληρωμένη- για την μαύρη “αγωνιστική” Αμερική, με ιδιαίτερο βάρος στις δεκαετίες ’50, ’60 και ’70. Ίσως να έπρεπε να δοθεί ένα μεγαλύτερο βάρος στη jazz, που αποτελεί την κατ’ εξοχήν κινητήρια δύναμη των αγώνων, άμεσα και έμμεσα. Τα 2 παραρτήματα πάντως στο τέλος του βιβλίου, περί Stax (κυρίως) και Blaxploitation films αποτελούν ένα πολύ ταιριαστό και κατατοπιστικό φινάλε.
Οι 2 επανεκδόσεις που ακολουθούν ξεχωρίζουν από μεριάς μου από όσα -πλείστα- βιβλία ξαναεκδόθηκαν μέσα στο 2025 (όποιο αποτελεί τέτοια περίπτωση, θα το βρείτε σημειωμένο παρακάτω).
+1. Το Φάντασμα Του Μετρό Το Φάντασμα Επιστρέφει (Άγρα) (επανεκδ.) – Ανδρέας Αποστολίδης
30 χρόνια μετά, 29 για την ακρίβεια, ο πολυγραφότατος Ανδρέας Αποστολίδης αποφάσισε να δημιουργήσει μια συνέχεια και ο λόγος είναι προφανής, Το φάντασμα του μετρό επέστρεψε κυριολεκτικά. Ο Αποστολίδης το επαναφέρει και μεταφορικά, ορμώμενος από τα νέα έργα επέκτασης των γραμμών και ίσως και με μια διάθεση κριτικής ματιάς (λέω εγώ). Οπότε το παλαιό βιβλίο επανεκδίδεται και ακολουθείται από μια συνέχεια που πιάνει την περίοδο του covid και έπειτα. Κλασσική θεματολογία και εξιστόρηση με πολλούς “ήρωες” και αντί-ήρωες και τα αγαπημένα μέρη του συγγραφέα (Κολωνάκι, Γερμανία, Κυψέλη) σε πρώτο πλάνο.
+2. Μπουρλότο Και Φωτιά (Κολλεκτίβα Rotta) (επανεκδ.) – Geronimo
3η έκδοση του παρόντος, μια δεκαετία μετά την τελευταία της Ελευθεριακής Κουλτούρας, η ιστορία των Γερμανών αυτόνομων από την κολλεκτίβα Rotta. Για το εν λόγω έγινε και παρουσίαση στο στέκι Πέρασμα (πρώην Αυτόνομο) όπως και σε Θεσσαλονίκη και Γιάννενα, με τον ίδιο τον συγγραφέα του, τον αλήστου μνήμης Geronimo παρών (εδώ η παρουσίαση). Θα σκεφτεί κάποιος, μα γιατί τώρα, μια εποχή που ειδικά η Γερμανική σκηνή έχει …αφεθεί στον Μολώχ της σιωνιστικής γενοκτονίας. Ίσως όχι όλη, αλλά το μεγαλύτερο κομμάτι της – ο Geronimo εξηγεί κάποια πράγματα στην παρουσίαση, αν και όπως και πολλοί άλλοι μένει στο “ναι μεν, αλλά” (τι είχες Φραντς τι είχα πάντα η φάση!)- και φρονώ πως και γι’ αυτό, σε μια προσπάθεια να μην ξεχάσουμε γεγονότα πρόσωπα και αγώνες που είχαν τη σημασία τους. Και κυρίως για να μείνει το αγωνιστικό πνεύμα ενεργό. Ένα κατά τη γνώμη μου πολύ ουσιαστικό ανάγνωσμα που αποτυπώνει απόλυτα εκείνη την περίοδο.
Κοινωνιολογια
Κλασσικά ξεκινάμε με το πιο ευρύ εκ των “ειδών”, μιας και εδώ συμπεριλαμβάνεται και ένα κομμάτι της πολιτικής, η φιλοσοφία, η έρευνα, η ιστορία, μελέτες, λευκώματα. Μεγάλο το πλαίσιο, πολλά τα αναγνώσματα. Προσωπικά θα προτείνω την πολύ ενδιαφέρουσα μελέτη των Τουρκικών 60s (μια ωραία παρουσίαση εδώ), τα 2 μικρά αλλά συνεκτικά βιβλιαράκια από εκδόσεις Πανοπτικόν του Βανεγκέμ, καθώς και το φωτογραφικό λεύκωμα για τα 80s στην Ελλάδα του Γιώργου Νικολαίδη. Από εκεί και έπειτα κατά το δοκούν και ανάλογα τα κέφια ή τα γούστα, διαλέγετε και παίρνετε. Τα βιβλιαράκια των εκδόσεων Firebrand πάντα μελετούν τη σχέση θρησκείας, πνευματικότητας και πολιτικής και φέτος είναι πολλά (6 στον αριθμό), ας προτείνω τα 2 που απόλαυσα, εκείνα για/από τους 2 σπουδαίους Γερμανούς: Γκουστάβ Λαντάουερ και Βάλτερ Μπένγιαμιν. Ακόμα, όλα τα βιβλία των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης (ΠΕΚ) -ξέχωρα από το πρώτο για την Τουρκία- όπως και τα to the point και αρκετά επίκαιρα Ηνωμένες Πολιτείες του Πολέμου και τη Λευκή Σκέψη του παλιού ποδοσφαιριστή Λιλιάν Τουράμ, χωρίς να ξεχνάμε τη μελέτη των εκδόσεων Επίκεντρο για τον Ντοστογιέφσκι.
Από Το Παγκόσμιο Στο Τοπικό Η Τουρκία Στη Μακρά Δεκαετία Του 60 (ΠΕΚ) – Συλλογικό
Λευκή Σκέψη (Αντίποδες) – Lilian Thuram
Αφρική Μια Εισαγωγή (ΠΕΚ) – Eustace Palmer
Θρησκευτικός Υλισμός (Firebrand) – Maria Skobtsova
Κατά Των Ληστρικών Και Εγκληματικών Ορδών Των Άλλων Χωρικών (Firebrand) – Martin Luther
Ηνωμένες Πολιτείες Του Πολέμου (Σάλτο) – David Vine
Από Τη Γιουγκοσλαβία Στα Δυτικά Βαλκάνια (ΠΕΚ) – Robert Hayden
Θάνατος Στο Βροχερό Δάσος (ΠΕΚ) – Don Kulick
Έργα Τέχνης Άνθρωποι Και Ιδέες: Ελλάδα ΗΠΑ Και Ψυχρός Πόλεμος (Futura) – Κώστας Ιωαννίδης
Gentrification Στην Πάτρα (Δυσήνιος Τύπος) – Μαρία Μπουσδέκη
Η Ήττα Της Δύσης (Πεδίο) – Emmanuel Todd
Ο Ντοστογιέφσκι Και Το Πολιτικό Κακό (Επίκεντρο) – Ανδρέας Πανταζόπουλος
Αστικοποίηση Δίχως Πόλεις (Ευτοπία) – Murray Bookchin
Και Έρωτα Και Πόλεμο Η Μεταμοντέρνα Επανάσταση Του Φιούμε (Έξοδος) – Αδριανός Εριγκέλ
Η Σοβιετική Εμπειρία (1924-1939) (Τόπος) – Δημήτρης Μπελάντης
Σοβιετικός Μοντερνισμός (ΠΕΚ) – Κωνσταντίνος Ξανθόπουλος
Ο Άνθρωπος Ενάντια Στη Μηχανή (Έξοδος) – Samuel Butler
Αποικιοκρατία (ΠΕΚ) – Γιαν Γιάνσεν
Η Πόλη Της Δίκαιης Συμφωνίας (Firebrand) – Elisee Reclus
Καταφύγιο Εικόνων (Firebrand) – Walter Benjamin
Χούλιγκανς Πειρατές Και Απάτσι (Antifa Scripta) – Συλλογικό
Εικόνες Της Τάξης (Traverso) – Jacopo Galimberti
Ο Αναρχομυστικισμός του Gustav Landauer Και Η Κριτική Της Πολιτικής Θεολογίας (Firebrand) – Saul Newman
Ο Ενήλικος Κόσμος (Firebrand) – Dietrich Bonhoeffer
Επιστροφή Στα Βασικά (Πανόπτικον) – Ραούλ Βανεγκέμ
Η Ιδέα Του Κομμουνισμού (Σάλτο) – Tariq Ali
Σημειωματάρια 1936-1947 (ΚΨΜ)- Βίκτορ Σερζ
Ένας Στρατηγός Βγαίνει Από Τη Ζούγκλα (Σύγχρονη Εποχή) – Ben Traven
Κοινωνιολογία Της Ελευθερίας (Στάσει Εκπίπτοντες) – Abdullah Ocalan
Homo Domesticus (Πλήθος) – James Scott
Η Εξέγερση της Καθημερινής Ζωής (Πανόπτικον) – Raoul Vaneigem
Η Τέχνη Του Πολέμου Για Την Εξουσία (Τόπος) – Δημήτρης Καλτσώνης
Αντί Οφθαλμός (Affect) – Acid Horizon
Η Ελευθερία Είναι Θεραπευτική (Εκδόσεις Των Συναδέλφων)
Ο Πόλεμος Των Σκουπιδιών (Δώμα) – Alexander Clapp
Δεν Είναι Γεύμα Σε Δεξίωση (Ψηφίδες) – Alberto Prunetti
Μια Οικολογία Της Φαντασίας (Βιβλιοπέλαγος) – John Clark
Η Βιομηχανία Του Ανθρωπισμού (Τόπος) – Νίκος Κουραχάνης
Πως Λειτουργεί Η Αστυνομική Τάξη (Τόπος) – Assa Traore
Έλληνες Καλλιτέχνες Στο Βερολίνο Του ’60 Και ’70 (Ψηφίδες) – Ελεάνα Στόικου
Σαράγεβο Οδηγός Για Αρχάριους (Στάσει Εκπίπτοντες) – Kebo Ozren
Μπορούν Να Ευτυχήσουν Οι Σοσιαλιστές (Ουαπίτι) – George Orwell
Έγχρωμη Τιβί Ασπρόμαυρη Ζωή (Εκδόσεις Των Συναδέλφων) – Γιώργος Νικολαΐδης
Πολιτικη
Ότι δεν ανήκει παραπάνω, το εναποθέσαμε σε αμιγώς πολιτικό πλαίσιο (χώρια τα αναφερόμενα βιβλία για το Παλαιστινιακό). Το Ημερολόγιο της Γκουρμπέτ μιας Κούρδισσας αντάρτισσας ποιεί πολεμώντας, άλλωστε οι Κούρδοι πάντα διέθεταν αυτή τη διττή και αν θέλετε και αντικρουόμενη κατάσταση, θυμίζοντας εκείνη τη φοβερή ατάκα του Σπάρτακου στον Αντωνίνο πλάι στη λίμνη. Θυμηθείτε και το συγκλονιστικό ποίημα του Αχμέτ Αρίφ 33 σφαίρες που είχε μελοποιήσει μεταξύ άλλων και ο Άσιμος (μας εκτελούν με σφαίρες ντουμ ντουμ). Επίσης με κέντρισαν τα 2 βιβλία των εκδόσεων Καμιονέτα, όπως και η ιστορία των 38 αστεριών στη Χιλή των early 70s.
Άννα Μαρία Και Λούκα Μαντίνι, Επαναστατημένα Αδέλφια (Δυσήνιος Τύπος) – Συλλογικό
ESMA (Red n Noir) – Juan Carra
Να Ανθίσει Ξανά Η Ζωή (Α Συνέχεια) – Συλλογικό
38 Αστέρια (Δυσήνιος Τύπος) – Josefina Licitra
Έτσι Έγινε (Δυσήνιος Τύπος) – Juan Garcia Oliver
Η Τραγωδία Της Παταγονίας (Nowa Kultura) – Σαντιγιάν Ντε Αμπάδ Ντιέγκο
Αυτές Που Έπλασαν Την Ιδέα: Γυναίκες Για Την Αναρχική Εκδοτική Παράδοση (Καμιονέτα)
Τουπαμάρος (Ραδαμανθύς) – Eleuterio Fernadez Huidobro
Η Εκδίκηση Μας Θα Είναι Το Γέλιο Των Παιδιών (Ασύμμετρη Απειλή) – Bobby Sands
Η Ελευθερία Είναι Συνεχής Αγώνας (Α/συνέχεια) – Angela Davis
Η Ακροδεξιά Βία Της Γερμανικής Επανένωσης (Καμιονέτα)
Έρνεστ Μάντελ Ο Δάσκαλος, Ο Επαναστάτης, Ο Άνθρωπος (Εργατική Πάλη) – Jan Willem Stutje
Μεταξύ Χωρικών (Κονιδάρης) – Errico Malatesta
Κέντησα την καρδιά μου στα βουνά (Άγρα) – Ersoz Gurbetelli
Αειφανή Αστέρια Φωτίζοντας Το Μονοπάτι Της Αντίστασης (Συνέλευση Αλληλεγγύης Στους Φυλακισμένους Φυγόδικους Και Διωκόμενους Αγωνιστές Και Αγωνίστριες)
ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΗ
Μια ακόμα χρονιά γενοκτονίας, δολοφονιών, πογκρόμ και μέσα σε όλα η προπαγάνδα συνεχίζεται, μαζί με τις ονειρώξεις των δολοφόνων αγκαλιά με τον Τραμπ να ορέγονται μια Κυανή Ακτή της ανατολής. Ευτυχώς από την άλλη οι αγώνες εντός και η αλληλεγγύη εκτός δυναμώνει, όπως και τα αναγνώσματα περί της αντίστασης και του ιστορικού πλαισίου. Καναφάνι εις διπλούν, Σαΐντ σε πολύ σημαντικό κείμενο, Αλμπανέσε επίσης εις διπλούν, Παπέ, αλλά και κόμικ, ποιήματα, λογοτεχνικά κείμενα όλα ενυπάρχουν εδώ, μαζί με μικρά βιβλιαράκια τοπικών κινηματικών εκδόσεων.
Η Εθνοκάθαρση Της Παλαιστίνης (Σάλτο) – Ilan Pape
Αντίσταση, Αποικιοκρατία Και Παλαιστίνη Σε Έναν Κόσμο Που Φλέγεται (Σάλτο) – Ilan Pape, Katherine Natanel
Παιδιά Της Παλαιστίνης (Δαίμων Του Τυπογραφείου) – Ghassan Kanafani
Αντίσταση Μέχρι Τη Νίκη (Εντύποις)
Δέκα Μύθοι Για Το Ισραήλ (Οκτάνα) – Ilan Pappe
Το Ζήτημα Της Παλαιστίνης (Oblik) – Edward Said
Το Βιβλίο Της Εξαφάνισης (Gutenberg) – Ibtisam Azem
Η Μέση Ανατολή και ο Πόλεμος στη Γάζα (Έρμα) – Σωτήρης Ρούσσος
Από τη Δεύτερη Ιντιφάντα στην 7η Οκτώβρη (Λιποτάκτ(ρι)ες της Καπιταλιστικής Ειρήνης & Σύντροφοι/ισσες)
Διηγήματα (Σάλτο) – Ghassan Kanafani
Μια Μέρα Θα ‘Χουν Όλοι Υπάρξει Ανέκαθεν Ενάντια Σ’ Αυτό (Oblik) – Omar El Akkad
Τα Μάτια Της Γάζας (Άγρα) – Fatma Hassona
Η Αραβοϊσραηλινή σύγκρουση (Αλεξάνδρεια) – Ανδρέας Μπουρούτης
Κόμικς Για Την Παλαιστίνη (Εκδόσεις Του Αύριο) – Συλλογικό
Πράγματα Που ίσως Βρείτε Κρυμμένα Στο Αφτί Μου (Κοινωνία Των Δέκατων) – Mosad Abu Toha
Όταν Ο Κόσμος Κοιμάται (Τόπος) – Francesca Albanese
Κατηγορώ (Εκδόσεις Καιρός Πολιτισμού)- Francesca Albanese
Σε Ποιόν Ανήκει Αυτή Η Γη (Μεταίχμιο) – T.G. Fraser
Όταν Έρθει Το Αύριο (ΜΑΣΑΡ) – Mahmoud Darwish
Κάθε Φορά Που Πλησιάζω Μια Καταιγίδα (Ειρήνη) – Najwan Darwish
Χρονικό Μιας Ατέρμονης Θλίψης (Αλεξάνδρεια) – Mahmoud Darwish
Δύναμη Γεννημένη Από Όνειρα (Χαραμάδα) – Mohammad Sabanneh
Το Παλάτι Των Δύο Λόφων (Εστία) – Karim Kattan
Να Πεις Την Ιστορία Μου (ΚΨΜ) – Ελένη Μαυρούλη, Ελένη Παγκαλιά
Ο Βιβλιοπώλης Της Γάζας (Ψυχογιός) – Rachid Benzine
Αναγνωρίζοντας Τον Ξένο (San Casciano) – Isabella Hammad
αθλητισμος
Αρκετά φτωχή η φετινή παραγωγή αθλητικών βιβλίων, εκ των οποίων 7 ξεχώρισα 2. Το 40 Ζωές μια Μπάλα αφενός και αφετέρου οι φίλιες εκδόσεις Απρόβλεπτες με το νέο βιβλίο του Δημήτρη Ραπίδη.
Πως Το Μπάσκετ Μπορεί Να Σώσει Τον Κόσμο (MVP) – David Hollander
Η Μπάλα Σε Λάθος Πόδια (Εκδόσεις Απρόβλεπτες) – Δημήτρης Ραπίδης
Μάτζικ (MVPublications) – Roland Lazenby
40 Ζωές Μία Μπάλα (Διόπτρα) – Συλλογικό
Τα Final Four Της Ζωής Τους (Οξύ) – Γιάννης Σταυρουλάκης, Δημήτρης Οικονόμου
Τα Παιδιά Της Αλάνας (Δίχτυ) – Κώστας Χαλέμος
Ο Αθλητισμός Στην Κοινωνία (University Studio Press) – Jay Coakley
κινηματογραφος
Αντιθέτως από ότι αναφέραμε για τα σπορ, ο κινηματογράφος δε μας έδωσε μόνο καλές ταινίες το 2025, αλλά και βιβλία άξια αναφοράς. Εν αρχήν David Lynch, μεγάλη απώλεια για τη χρονιά, που ακολουθήθηκε από πλήθος αφιερωμάτων στους κινηματογράφους και από ένα παραπάνω από καλαίσθητο πόνημα των εκδόσεων Κυψέλη. Εν συνεχεία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα η μελέτη περί Ευρωπαϊκών εμφυλίων πολέμων στο σινεμά (Μωβ), παρομοίως και αυτή περί Κάφκα και κινηματογράφου (Ροές), όπως και ο διάλογος για έναν κορυφαίο Έλληνα κινηματογραφιστή τον Τάκη Κανελλόπουλο (Petites Maisons).
Φελίνι Λογοκρισία Χούντα (Παράγραφος) – Γιάννης Παπαδημητρόπουλος
Οι Ευρωπαϊκοί Εμφύλιοι Πόλεμοι Στον Κινηματογράφο (Μωβ) – Ελευθερία Ράνια Κοσμίδου
David Lynch Now It’s Dark (Κυψέλη) – Συλλογικό
Sonny Boy (Key Books) – Al Pacino
Πιερ Πάολο Παζολίνι Ρέκβιεμ 1975 2025 (24 Γράμματα) – Συλλογικό
Ταχύτητα Και Αγάπη (Ασίνη) – Ορσαλία Ελένη Κασσαβέτη
114 Ταινίες Που Σημάδεψαν Τον Ελληνικό Κινηματογράφο 1914-2014 (Αιγόκερως) – Γιάννης Σολδάτος
Κάφκα Και Κινηματογράφος (Ροές) – Νικόλαος Ιωάννης Κοσκινάς
100 Χρόνια Ξένος Κινηματογράφος Στην Ελλάδα Α Τόμος (Αιγόκερως) – Δημήτρης Κολιοδήμος
Η Τέχνη Του Να Είσαι Ολυμπιακός (Δίχτυ) – Κωνσταντίνος Καιμάκης
Διάλογος Για Την Κινηματογραφία Του Τάκη Κανελλόπουλου (Petites Maisons)- Βρασίδας Καραλής
μουσικη
Music is the healing force of the universe, αλλά και τα βιβλία περί αυτής μοιάζουν σαν αστέρια που φωτίζουν τη γνώση και μια πιο ενδελεχέστερη οπτική της. Όχι, δεν περιλαμβάνεται εδώ το βιβλίο για τους Scorpions και τα 60 τους χρόνια που (δεν) λάτρεψε η Ελλάδα, αλλά μερικά graphic novels των εκδόσεων Οξύ, που δε θα έλεγα πως εκτιμώ αλλά ένεκα θέματος συμπεριελαμβάνω. Τα πιο ενδιαφέροντα κατά τη γνώμη μου από τα παρακάτω εννέα βιβλία είναι το Search And Destroy μια μικρή μελέτη περί πανκ, που καταλήγει με ένα πολύ ωραίο 10σέλιδο διήγημα του Κώστα Θεοφιλόπουλου από το 1978 (περιοδικό Τραμ), όπως και το πόνημα του υιού Morricone για τον μεγάλο Ennio. Εδώ και μια πρόσφατη εκπομπή περί κάποιων μουσικών αναγνωσμάτων.
No Remorse Αληθινές Ιστορίες Για Τον Lemmy (Οξύ)
Ennio Morricone (Μετρονόμος) – Marco Morricone, Valerio Cappelli
Τελευταία Τελετουργία (Ψυχογιός) – Ozzy Osbourne
Search And Destroy (Futura) – Δημήτρης Μωρακέας
Τραγούδια Της Πιανόλας (ΠΕΚ) – Αργύρης Μπακιρτζής
30 Εισιτήρια (Δίαυλος) – Παναγιώτης Παπαιωάννου
Πάνος Τζαβέλας Από Ατσάλι Και Βελούδο (Παπαζήση) – Νατάσα Παπαδοπούλου Τζαβέλα
Billie Holiday (Οξύ) – Carlos Sampayo
Μάιλς Ντέιβις Αναζητώντας Τον Ήχο (Οξύ) – Dave Chisholm
λογοτεχνια
Εδώ, από μια μεγάλη γκάμα επιλέξαμε μερικά βιβλία, άλλοτε “σίγουρα” (κλασσικά ή από αγαπημένους συγγραφείς, βλέπε Χάντκε, Κόε, Μπολάνιο, Χέρον, Ντε Λούκα, Κρασναχορκάι, Μπάνβιλ, Ντύρενματ), άλλοτε όχι. Είμαι λίγο άτολμος να προτείνω το οτιδήποτε, υπάρχει άλλωστε υλικό για όλα τα γούστα, και παλιά και ενίοτε επανεκδιδόμενα (αναγράφονται) και καινούργια. Από πλευράς μου θα συνιστούσα -με κλειστά μάτια- τον σπουδαίο Ελβετό Ντύρενματ, όπως και τον γείτονα του Αυστριακό Χάντκε (ακόμα εν ζωή), καθώς και τον αγαπημένο Gil Scott-Heron στην δεύτερη του λογοτεχνική προσπάθεια (μετά το Αρπακτικό), από το 1970. Όσο για τα υπόλοιπα θα προτείνω λόγω θέματος (δεν το έχω διαβάσει ακόμα) το Μετά το Μόναχο, για την Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ μετά το αεροπορικό δυστύχημα του 1958, το Ιντερμέτζο της Ιρλανδής Σάλι Ρούνει, ένεκα και σκακιστικού εξωφύλλου, όπως και τις επανεκδόσεις του Θοδωρή Καλλιφατίδη (που ζει στη Σουηδία 62 χρόνια) και ενός εκ των σημαντικότερων έργων της Αραβικής λογοτεχνίας Η εποχή της μετανάστευσης στον βορρά του Σουδανού Αλ Ταγίμπ Σαλίχ.
Η Μπαλάντα Του Τελευταίου Θαμώνα (Εστία) – Peter Handke
Νυχτερινό Στη Γαλλία (Ίκαρος) – Fabio Stassi
Νερατζιά (Gutenberg) – Τζόχα Αλχάρθι
Η Απόδειξη Της Αθωότητας Μου (Πόλις) – Jonathan Coe
Και Ο Θεός Βοηθός (Διόπτρα) – Jean Michel Guenassia
Να Την Προσέχει (Πατάκης) – Andrea Jean Baptiste
Τα Ονόματα Της Φελίσας (Ίκαρος) – Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες
Ο Άνθρωπος Που Αγαπούσε Πολύ Τη Λογοτεχνία (Loggia) – Guram Dochanashvili
Νεαρά Τομάρια (Στερέωμα) – Colin Barrett
Η Φάμπρικα Των Νέγρων (Βακχικόν) – Gil Scott-Heron
Η Πηγή Των Δακρύων (Δώμα) – Ζαν Πωλ Ντυμπουά
Αμβέρσα (Άγρα) – Roberto Bolano
Μετά Το Μόναχο (Τόπος)- Ντέιβιντ Πις
Φαινότυποι (Gutenberg) – Paulo Scott
Θα Κάψω Το Παρίσι (Έρμα) – Bruno Jasienski
Στον Δρόμο Μας Φωνάζουν Αλλιώς (Loggia) – Λάουρα Τσβιέρτνια
Άνθρωποι Και Γρανάζια (Μάγμα) – Ernesto Sabato (επανεκδ.)
Ταξίδι Στη Λευκή Θάλασσα (Μεταίχμιο) – Malcolm Lowry
Πέτρα Της Κόλασης (Μεταίχμιο) – Malcolm Lowry
Μοναδικότητες (Καστανιώτης) – John Banville
Ιντερμέτζο (Πατάκης) – Sally Rooney
Οίκος Πούσκιν (Gutenberg) – Αντρέι Μπίτοφ
Κοντά Στην Άγρια Καρδιά (Αντίποδες) – Κλαρίσε Λισπέκτορ (επανεκδ.)
Πάει Και Το Φραντζολάκι (Πόλις) – Laszlo Krasznahorkai
Το Συνέδριο Των Πουλιών (Αρχέτυπο) – Farid Attar
Κανένας Εχθρός Σαν Τον Αδερφό (21ου) – Frederic Paulin
Οι Κανόνες Του Μικάδο (Κέλευθος) – Erri De Luca
Μακρινό Αστέρι (Άγρα) – Roberto Bolanio
Το Παιδί (Πατάκης) – Fernando Aramburu
Κολυμπώντας Στο Σκοτάδι (Bell) – Tomasz Jedrowski
Όνομα Πατρός Δούναβης (Μεταίχμιο) – Κώστας Ακριβός
Τα Κόκκινα Χρόνια (Τόπος) – Θανάσης Σκρούμπελος
Αυτό Που Πραγματικά Θέλουμε (Έναστρον) – Volker Braun
Άγρια Ψυχή (Αίολος) – Ιταμάρ Βιέιρα Ζούνιορ
James (Ψυχογιός) – Percival Everett
Η Εποχή Της Μετανάστευσης Στον Βορρά (Σάλτο) – Tayeb Salih (επανεκδ.)
Χιροσίμα (Σάλτο) – John Hersey
Κάποιοι Από Μας Απειλούσαμε Τον Φίλο Μας Τον Κόλμπι (Οκτώ) – Donald Barthelme
Ζωντανά Πλάσματα (Αντίποδες) – Munir Hachemi
Η Κοιλάδα Της Αταξίας (Ροές) – Friedrich Durrenmatt
Ο Κηπουρός Και Ο Θάνατος (Ίκαρος) – Georgi Gospodinov
Η Ώρα Του Βρέφους (Δώμα) – Niall Williams
Ένας Τόπος Για Να Επιστρέφεις (Πόλις) – Robert Penn Warren
Τα Τραγούδια Αγάπης Του Γ. Ε. Μπ. Ντυ Μπουά (Πατάκης) – Jeffers Fanonne Honoree
Μητέρες Και Γιοι (Πατάκης) – Θοδωρής Καλλιφατίδης (επανεκδ.)
αστυνομικη λογοτεχνια
Νουάρ, πολάρ, θρίλερ, κατασκοπευτικά όλα υπό τη σκέπη του αστυνομικού. Δίπλα στους κλασσικούς (Μαρής, Simenon, Highsmith, Kostler), ή τους … ημίκλασσικούς (Παδούρα, Τσαβαρία, Ζαπριζό, Granze) στέκουν νέες πένες ή τουλάχιστον νεόφερτες στα μέρη μας. Το 3ο μεταφρασμένο στα Ελληνικά βιβλίο του Derek Raymond, είναι μια σταθερά στο λεγόμενο hard boiled noir, και ιδίως προερχόμενη από την Θατσερική Αγγλία των 80s. Αν και οι εκδόσεις Έρμα ξεκίνησαν με γκολ από τα αποδυτήρια το 2023 (Πέθανε με τα μάτια ανοιχτά), κατά συνέπεια τα δύο επόμενα ήταν κατώτερα, θα συνεχίζουμε να παρακολουθούμε με ενδιαφέρον τα factory novels του Raymond που ενέχουν και έμμεσα μεν πολιτικά σχόλια δε. Τούτο πράττει πιο άμεσα οπωσδήποτε και ο εξαίρετος ΒορειοΙρλανδός Adrian McKinty, που μας εξιστορεί γεγονότα και θραύσματα από την ταραγμένη και πολύ ελκυστική γενέτειρα του (Μπέλφαστ) για όγδοη φορά στη γλώσσα μας. IRA, ναρκωτικά, διεφθαρμένοι μπάτσοι και ο αντισυμβατικός “ήρωας” επιθεωρητής Ντάφι, συνθέτουν ένα ιδιαίτερο σύμπαν, άκρως κινηματογραφικό. Σίγουρα πάντως οι 2 πιο σημαντικές “σχολές” του είδους, Γαλλική και Λατινοαμερικάνικη (προσωπική εκτίμηση αυτή), εκπροσωπούνται δυναμικά και επάξια με τον Μποκανέρα (συν τον Σιμενόν) από τη μία και τις εκδόσεις Carnivora (συν τους Τσαβαρία, Παδούρα και τον Ισπανό Ραβέλο) από την άλλη. Το αυτό και το κατασκοπευτικό μυθιστόρημα (Mick Herron, Ben McIntyre, Owen Matthews), αλλά θα κλείσω με μία έκπληξη, μιας και τα θρίλερ δεν είναι το φόρτε μου και δη η ντόπια σπορά. Αλλά οι Διακοπές Στη Γαύδο (Ουαπίτι) ήταν μια αστεία και συνάμα to the point αποτύπωση, για όσους έστω και μια φορά βρέθηκαν στο νοτιότερο άκρο της Ευρώπης.
Έγκλημα Στα Παρασκήνια (Άγρα) – Γιάννης Μαρής (επανεκδ.)
Μπάτσοι Με Κοιτάζουν Περίεργα Στο Τμήμα (Οξύ) – Adrian McKinty
Απρίλης Φονιάς (Έρμα) – Derek Raymond
Μποκανέρα (Πόλις) – Michele Pedinielli
Ανήσυχες Τίγρεις (Αίολος) – Mick Herron
Η Πολιορκία (Κλειδάριθμος) – Ben MacIntyre
Τέλειο Παρελθόν (Καστανιώτη) – Λεονάρδο Παδούρα
Το Βαγόνι Των Δολοφόνων (Πατάκης) – Sebastien Japrisot
Πέθανε Με Το Πάσο Σου (Τόπος) – Alexis Ravelo
Darktown (Πόλις) – Thomas Mullen
Τα Ημερολόγια Και Τα Σημειωματάρια (Άγρα) – Patricia Highsmith
Οι Χήρες Της Πέμπτης (Carnivora) – Claudia Pineiro
Επιχείρηση Τζόυ (Σύγχρονη Εποχή) – Daniel Chavaria
Ροζ Γλίτσα (Carnivora) – Φερνάντα Τρίας
Σε Περίπτωση Ατυχήματος (Άγρα) – Georges Simenon
Ο Θάνατος Του Τιμόθεου Κώνστα (Άγρα) – Γιάννης Μαρής (επανεκδ.)
Ρημαγμένοι Τόποι (Carnivora) – Εμιλιάνο Μόνχε
Μια Πληγή Γεμάτη Ψάρια (Carnivora) – Λορένα Σαλάσαρ Μάσο
Λευκή Αλεπού (Κλειδάριθμος) – Owen Matthews
Κόκκινο Κάρμα (Καλέντης) – Jean Christophe Granze
Διακοπές Στην Γαύδο (Ουαπίτι) – Πάνος Κυδώνης
Το Θαύμα Του Μάνγκο (Gutenberg) – Arthur Koestler, Andor Nemeth
κομικς
Αν και δεν δηλώνω φαν των κόμικς, πάραυτα προτείνω 11 καινούργια βιβλιαράκια, εκ των οποίων το δεύτερο μέρος του Οι Πάνκς τα σπάνε, αποτελεί το μοναδικό μου απόκτημα.
Οι Πανκς Τα Σπάνε 2 – Πάνος Μπαρούτης
Η Τριλογία Της Νέας Υόρκης (Μεταίχμιο) – Paul Oster
Νεκρός Χορός (Μικρός Ήρως) – Μι Δέλτα
ΘΒ Η Γαλέρα Της Ζωής Μου (Μικρός Ήρως) – Σπύρος Δερβενιώτης, Θανάσης Πέτρου
Ας Περιμένουν Οι Γυναίκες (Chaniartoon Press) – Γιάννης Ζουγανέλης
El Eternauta 1969 Ο Κοσμοναύτης Του Ονείρου (Jemma Press) – Hector German Oesterheld
No Papers (Εκδόσεις Του Αύριο) – Βαγγέλης Κολότσιος
12 Κανόνες Του Αγώνα (Εκδόσεις Του Αύριο) – Jeff Sparrow
Πράξη Πολέμου (Red N Noir) – Rodolfo Santullo
Μισθωτοί Σκλάβοι (Red N Noir) – Daria Bogdanska
Γκουίντο Πιτσέλι (Red N Noir) – Francesco Pelosi
ποιηση
Το κείμενο κλείνει με 4 προτεινόμενα βιβλία ποίησης, ξεχωριστά και ενδιαφέροντα καθένα εξ αυτών. Το βιβλίο του μουσικού Λάμπρου Τσάμη κατ’ αρχήν με σκίτσα και κείμενα του, είναι ένα μινιμαλιστικό διαμαντάκι, που στέκει στο ίδιο ύψος με τα 2 προηγούμενα του πονήματα (Μεταμόρφωσις και Ανάληψις που εκδόθηκαν επίσης από την Τυφλόμυγα). Η PJ Harvey επίσης αποτελεί μια αγαπητή φιγούρα ιδιαιτέρως στα μέρη μας, αν και δεν έχω καμία οπτική περί της ποίησης της. Άλλα σχετικά αναγνώσματα θα βρείτε παραπάνω στα περί Παλαιστίνης.
Η Υπεράσπιση Των Λύκων Και Άλλα Ποιήματα (Πανοπτικόν) – Hans Magncus Enzensberger
Ο Τσαλαπετεινός (Τυφλόμυγα) – Λάμπρος Τσάμης
Ο Τσε Της Ποίησης (New Star) – Μπάμπης Ζαφειράτος
Orlam (Οξύ) – P.J. Harvey
Θα κλείσω με το μότο που υπάρχει στην τζαμαρία των εκδόσεων Futura: Fuck social media read books. Άλλωστε κόντρα στις μόδες ή της τάσεις της εκάστοτε εποχής, το βιβλίο αποτελεί μια διαχρονική εφεύρεση του ανθρώπου και ένα από τα λίγα πράγματα για τα οποία -θα έπρεπε να- είναι περήφανος. Και ποιος ξέρει μπορεί μέσα από αυτά ή διαμέσω αυτών να βρείτε και σεις όχι μόνο τον παράδεισο (όπως τον ονειρευόταν ο Μπόρχες), αλλά και έναν γήινο θεό, ωσάν τον Robert Forster των Go Betweens στο Karen:
And she works in a library
Helps me find Hemingway
Helps me find Brecht
Helps me find Genet
Helps me find Chandler
Helps me find James James
More Posts for Show: Noir